Serwis świadomych rodziców radosnych dzieci

Jak nauczyć dziecko wymawiać literę R?

Jak nauczyć dziecko poprawnie wymawiać literkę R? Sama nie potrafię mówić R, mówię tzw. francuskie R. Obawiam się, że dziecko przejmie ode mnie te złe nawyki.
Kiedy dziecko powinno poprawnie wymawiać literkę R? Kiedy należy rozpocząć naukę wymawiania tej literki? Jak ćwiczyć z dzieckiem R?

Wskazania do wizyty u logopedy

W przypadku nieprawidłowości w wymowie literek najlepiej wybrać się z dzieckiem do logopedy.
Kiedy należy się niepokoić i skorzystać z porady logopedy?
Jeśli sześciolatek nie wypowiada wszystkich głosek poprawnie lub nie potrafi dzielić wyrazów na sylaby i głoski.
Jeśli pięciolatek nie wypowiada poprawnie głosek: ą, ę, r albo myli nazwy podobne do siebie pod względem fonetycznym np. dom-tom.
Jeśli czterolatek nie wypowiada poprawnie głosek: k, g, l, s, z, c, dz, ś, ź, ć, dź albo zniekształca wyrazy (nie mówi płynnie, zacina się lub blokuje) albo nie potrafi budować zdań złożonych.
Jeśli trzylatek nie wypowiada poprawnie głosek: b, d, m, n, p, t albo ma kłopoty z płynną mową (podczas mówienia pojawia się coraz więcej min, gestów i grymasów) albo nie buduje prostych zdań.
Jeśli dziecko w drugim roku życia nie próbuje mówić (porozumiewa się gestami), ślini się podczas mówienia, wykonuje dziwne ruchy językiem (np. podczas wymawiania niektórych głosek wysuwa język między ząbki), mówi przez nos, porozumiewa się gestami, nie reaguje na swoje imię albo nie reaguje na różnicowane pod względem głośności dźwięki (a samo mówi głośno).
Jeśli dziecko w pierwszym roku życia nie gaworzy, nie grucha, nie wypowiada sylab albo nie reaguje na proste polecenia, dźwięk dzwonka, szczekanie psa lub hałas (np. nie patrzy na osobę mówiącą, nie podrywa się albo jest bardzo spokojne).
Inne wskazania do wizyty u logopedy to:
- znaczne odstawanie dziecka w rozwoju mowy w stosunku do rówieśników i niechęć do zabawy z dziećmi,
- małomówność i niechęć do mówienia u dziecka,
- wada zgryzu,
- mówienie przez nos, oddychanie buzią, wsuwanie języka między ząbki podczas mówienia, blokowanie się/zacinanie się w trakcie wypowiedzi albo zatrzymywanie oddechu.

Podczas wizyty logopeda może ocenić: rozwój aparatu mowy, sprawność narządów artykulacyjnych, kompetencje językowe i poprawność wymawiania różnych głosek oraz zalecić konkretne ćwiczenia dla dziecka do pracy w domu.

Ćwiczenia dla języka na literkę R

Problem z wymową literki R często związany jest z niewystarczającą sprawnością ruchową języka. Stad też dzieci, które mają trudności z poprawną wymową głoski R powinny ćwiczyć wykonywanie ruchów wibracyjnych językiem - niezbędnych do wymawiania pięknego RRR. Jak nauczyć się wymawiać R? Polecam ćwiczenia języka.

Ćwiczenia języka na literkę R

1. Zataczanie językiem jak największe koła wzdłuż zewnętrznej linii ust (oblizywanie się) - pięć razy w prawo i lewo.
2. Wypychanie językiem policzków (jak najmocniej).
3. Oblizywanie językiem zębów po ich wewnętrznej stronie (liczenie zębów):
a) przy zamkniętych ustach;
b) przy otwartych ustach.
4. Przytrzymywanie językiem gumy lub cukierka przy podniebieniu (zaraz koło górnych zębów) lub naśladowanie ssania prawdziwego cukierka czubkiem języka.
5. Jeżdżenie językiem po podniebieniu przy szeroko otwartych ustach (masowanie podniebienia).
6. Uderzanie językiem:
a) o podniebienie wydając dźwięk stukotu kopyt konia.
b) o dziąsła znajdujące się za górnymi zębami.
7. Przy jak najszerzej otwartych ustach:
a) unoszenie języka do góry i na dół - kilkanaście razy,
b) wystawianie język na zewnątrz i unoszenie go jak najwyżej (podejmowanie próby dosięgnięcia językiem nosa).
8. Delikatne gryzienie/żucie zębami trzonowymi brzegów języka (ostrożnie!).
9. Robienie językiem rurki (można nauczyć się ją robić kładąc na czubku wyciągniętego na zewnątrz języka małą kuleczkę zrobioną z papieru i próbując ją zdmuchnąć).
10. Parskanie jak koń (z wibrującymi wargami):
a) z zaciśniętymi zębami,
b) z językiem między zębami.

Ćwiczenia języka na literkę R, które będą atrakcyjne dla dzieci

1. Zabawa w kotka: dziecko jak kotek pije języczkiem mleczko z miseczki, oblizuje miseczkę i na koniec kilka razy oblizuje dookoła usta (w obie strony).
2. Zabawa w słonia: dziecko próbuje dosięgnąć językiem do ostatniego zęba na dole i górze, z prawej i lewej stronie (podobnie jak słoń, który ma długą trąbę i potrafi nią wszędzie dosięgnąć).
3. Zabawa w liczenie zębów: dziecko językiem dotyka po kolei kolejne zęby od wewnętrznej strony i je liczy.
4. Dziecko zlizuje coś słodkiego z podniebienia przy szeroko otwartych ustach (np. kremu czekoladowego, mleka w proszku, miodu).
5. Zabawa w malarza: dziecko maluje językiem swoje podniebienie od zębów w stronę gardła (tak jak malarz maluje sufit pędzlem).
6. Zabawa w jadącego konika: dziecko naśladuje konika stukając czubkiem języka o podniebienie (kląskanie).
7. Zabawa w młotek: dziecko uderza językiem w dziąsła tuż za górnymi zębami (naśladując wbijanie gwoździ młotkiem).
8. Zabawa w windę: dziecko otwiera szeroko buzię i porusza językiem do góry i do dołu (jak winda jeżdżąca w górę i w dół).
9. Zabawa w żyrafę: dziecko otwiera szeroko usta i wyciąga język do góry, najwyżej jak potrafi (tak jak żyrafa, która ma długą szyję i mocno wyciąga ją do góry, aby dosięgnąć gałęzi na drzewie).
10. Zabawa w lepienie pierogów (sklejanie pierogów): dziecko nagryza brzegi języka zębami (masaż i rozciąganie języka podobnie jak ciasto podczas lepienia pierogów).

Po ćwiczeniach uelastyczniających język należy przejść do prób i ćwiczeń wymawiania literki R (poniżej).

Ćwiczenia wymowy literki R - dla dzieci i dorosłych

Ćwiczenia wymowy literki R
1. Zabawa w piosenkarza: przy szeroko otwartych ustach śpiewanie różnych melodii na sylabach:
a) la la la,
b) lo lo lo,
c) le le le,
d) lu lu lu,
e) ly ly ly.
Przy śpiewaniu można poruszać językiem, a nie można poruszać brodą.
2. Wielokrotne, delikatne i bardzo szybkie wymawianie jakiejś literki (można tak wymawiać wszystkie kolejne literki alfabetu: aaaa, bbbb, cccc...). Szczególnie wskazane jest wymawianie przy znacznym otwarciu ust głosek dziąsłowych: dddd, kkkk, nnnn i tttt.
3. Wielokrotne, energiczne i coraz szybsze wypowiadanie:
- tttt,
- dddd,
- td td td,
- tdn tdn,
tak aby czubek języka dotykał o górny wałek dziąsłowy przy szeroko otwartych ustach.
Następnie wypowiadanie sylab:
- te te te,
- ty ty ty,
- de de de,
- dy dy dy;
i zbitek sylab:
- teda teda,
- tede tede,
- tedo tedo,
- tedu tedu,
- tedy tedy;
4. Szybkie powtarzanie zbitek literek np.:
- bd bd bd,
- dt dt dt,
- tdn tdn tdn,
- bda,
- bdo,
- bde,
- bdu,
- bdy,
- pta,
- pto,
- pte,
- ptu,
- pty,
- bda pta,
- bdo pto,
- bde pte,
- bdu ptu,
- bdy pty.
5. Mocne dmuchanie na czubek języka uniesiony do podniebienia tuż za zębami. Po tym ćwiczeniu z czasem słychać niewyraźne "tr".
6. Zabawy w:
- granie na trąbce: tra ta ta, tru tu tu, tre te te,
- samochód: brum brum brum,
- traktor: tur tur tur, pyr pyr pyr,
- warczenie psa: wrrr,
- zatrzymywanie konia: prrr,
- naśladowanie wrony: kra kra kra,
- fruwające ptaki: fru fru fru,
- świnkę: chrum chrum chrum,
- dzwonek: dryn dryn dryn.
7. Głośne powtarzanie samogłoski połączonych z R: ra, re, ri, ro, ru, ry.

Ćwiczenia utrwalające wymowę litery R

Jeśli dziecko nauczy się wymawiać "r" (jako odrębną literkę lub w połączeniu ze spółgłoską: "tr") należy ćwiczyć prawidłową wymowę głoski R - najpierw w połączeniu z samogłoskami: "a, e, y, u, o" i w połączeniu ze spółgłoskami: "p, b, t, d, k, g, m".
Przykładowe ćwiczenia utrwalające prawidłową wymowę głoski R
Ćwiczenie 1
- ar, er, or, ur, yr,
- ra, re, ro, ru, ry,
- ara, ere, oro, uru, yry,
- adra, edre, odro, udru, ydry,
- dra, dre, dro, dru, dry,
- tra, tre, tro, tru, try,
- atra, otro, utru, etre, ytry.

Ćwiczenie 2
- praca, pralka, prasować, prom, proca, prośba, próba, próchno, parasol,
- brat, broda, bruk, brudny, bruzda, brulion, brona, biedronka,
- trawa, trapez, tratwa, truskawka, troska, trojak, trud, trójka, trudny, trójkąt, trasa, tramwaj, trampki, tran, troje, trochę, trybuna,
- strażak, wiatrak, siostra, lustro, strona, opatrunek, struś, strumyk, strych,
- futro, jutro, futryna, patrol, opatrunek, wątroba, piętro, cytryna, strach, straż,
- dramat, drabina, droga, drobny, druk, druh, drut, drób, drugi, drużyna, dróżnik, drewno, drewniaki, adres, landrynki, kołdra, wiadro, zdrowy, hydrant,
- bór, chór, mur, tur, zbiór, otwór, dyżur, kaptur, ser, ster, saper, kufer, monter, numer,
- kra, kraj, kratka, krowa, kropla, kromka, król, kruk, krew, kreda,
- gra, gram, grad, grabie, granica, groch, gromada, gruby, grupa,
- rak, rama, rana, rasa, rata, radio, ranek, ratunek, rakieta, rok, ropa, rola, rondel, rolnik,
- karp, alarm, arkusz, latarka, artysta, sarna, port, tort, urlop, urok, serce.

W kolejnych krokach należy ćwiczyć wymowę wyrazów zawierających jedną głoskę "r" i "l", a następnie wyrazy zawierające dwie i trzy głoski "r".

Polecam wizytę u logopedy,

Polecam wizytę u logopedy, który przedstawi adekwatny wzorzec ułożenia narządów mowy i pokieruje ćwiczeniami tak, w celu uzyskania jak najszybciej efektu.

Wiersz do nauki literki "r"

Kiedy moja córka chodziła do logopedy, musiała często powtarzać słowa, w których literka „r” występowała po spółgłoskach „d” lub „t”, najbardziej zbliżonych w wymowie do „r”. Ułożyłem dla niej wiersz z takimi słowami. Może komuś się przyda?

Polowanie

Truteń usiadł na drabinie,
drapiąc się po łepetynie.
Nagle zdrętwiał aż ze strachu,
widząc drozda gdzieś na dachu.
A nie lada to potrawa
jest dla skrzydlatego draba.
Więc dręczony wielkim strachem
schował się za kontrabasem.
Lecz biedronka nadleciała,
o godzinę zapytała.
Drozd tam bystrym strzelił okiem,
no to masz dziś szczęście chłopie,
myśląc jak ta pyszna strawa
dziś do dzioba sama wpada.
Nie ma czasu się przyglądać,
jak nie złapię ich, tom trąba.
Puścił się koszącym lotem,
budząc trwogę swym łopotem.
Śmignął migiem ponad dróżką,
przelatywał nad pietruszką.
Wtem zapomniał kto na muszce,
widząc futro w tej pietruszce.
Kot miał dawno go na oku
i przyczaił się do skoku.
Już go widzi na obiadek,
będzie po drozduniu spadek.
Wtem że w owym kontrabasie
pękła struna poniewczasie.
I wszyscy pouciekali
i ci duzi, i ci mali.

Wiersz na wymowę ''r''

Czarna krowa w kropki bordo
Gryza trawę kręcąc mordą

Pierwsza wizyta u logopedy

Idąc za Waszymi radami poszłam z Bartkiem do logopedy, bo ma 5 lat i nie wymawia RRRRRR. Innych problemów z wymową nie zauważyłam.
Na pierwszym spotkaniu pani logopedka pokazywała mu różne obrazki i kazała mówić, co na nich widzi. On się bawił, a ona zaglądała mu w buzię i patrzyła czy poprawnie układa język dla różnych głosek. Ostatecznie stwierdziła, że wszystko poza RRRR jest w porządku. U nas jest problem z RRRRR z powodu małej elastyczności końcówki języka, który nie drga, a ucieka na dół za zęby. Więzidełko nie jest przyrośnięte i nie ma innych nieprawidłowości w budowie "organu mowy". ;-)
I teraz mamy do niej przychodzić na ćwiczenia (co 1-2 tygodnie). Ma to potrwać kilka miesięcy. Jeśli jesteście zainteresowani, to będę Wam pisała jak wyglądają poszczególne spotkania z p. logopedą.
Aaaa i jeszcze logopedka mówiła, że poza półgodzinnymi ćwiczeniami u niej w gabinecie wskazane jest codzienne ćwiczenie w domu (np. po 5 minut dziennie). Trzymajcie kciuki za Bartka!

Jak wygląda wizyta u logopedy?

Mamo Bartka, świetnie, że chcesz się podzielić z nami wizytami u logopedy. :) Czekamy na relacje z drugiej wizyty... i kolejnych.

Druga wizyta u logopedy - pierwsze ćwiczenia na literkę RRRRR

Właśnie jesteśmy po drugie wizycie u pani logopedki. Bartuś nieśmiało ćwiczył i ma do ćwiczenia do domu następujące rzeczy:
1. stukanie jak koń (ważne ćwiczenie!)
2. czubek języka w kierunku nosa
3. oblizywanie górnej wargi czubkiem języka przy otwartej buzi
4. oblizywanie górnych zębów czubkiem języka przy otwartej buzi
5. głośne powtarzanie: LA LA LA
6. unoszenie czubka języka do górnego wałka dziąsłowego (ważne ćwiczenie!) - Bartusiowi przed lustrem logopedka pokazała patyczkiem, gdzie jest jego wałeczek dziąsłowy. Była związana z tym ćwiczeniem zabawa: kto dłużej utrzyma język na swoim wałku dziąsłowym.
7. sylabiczne mówienie LLLLLLLLL przy czubku języka za górnymi zębami, bez ruszania żuchwą i bez wkładania czubka języka między zęby, zęby nie są złożone (ważne ćwiczenie!)
8. później te same parametry ułożenia języka i zębów i mówienie:
- DDDDDDDD (bardzo ważne ćwiczenie!!!!!)
i dla urozmaicenia to samo ułożenie języka i zębów i mówienie:
- TTTTTTT
- NNNNNN
- TD
- TDN

Wszystkie ćwiczenia pokazała nam pani logopedka. My mamy ćwiczyć codziennie w domu skupiając się na ćwiczenia oznaczonych jako ważne (one są potrzebne do wywołania literki RRRRRRR).

Pozdrawiam.

Trzecia wizyta u logopedy - wywoływanie literki RRRR

No i jest za nami trzecia wizyta u logopedki. Oprócz dotychczasowych ćwiczeń, mamy nowe - przy wymawianiu DDDDD (język na wałku, głośno i szybko wymawiać DDDDD przy otwartej buzi) palcem szybko potrącać koniec języka. Nawet w gabinecie udało nam się usłyszeć pierwsze ładne RRRR. Mamy tak z palcem ćwiczyć w domu, a na kolejnych zajęciach ma pani wykorzystać specjalny przyrząd do wprawiania końcówki języka w drgania niezbędne do właściwego wymawiania literki RRRRR.

do MamaBartka

Witam. Wiem że post jest już dość stary i pewnie nie uda mi sie już złapać z Panią kontaktu. Gdyby było to jednak możliwe, to bardzo proszę o więcej informacji jak przebiegały kolejne wizyty Bartka u logopedki? Osobiście jestem trochę załamana i zrezygnowana. "Walczę" od kilku miesięcy ale mam wrażenie że chyba polegnę. Już nie mam motywacji, moja córka 9-letnia to ciężki orzech :( Bardzo proszę o jakikolwiek kontakt. Pozdrawiam, Ada

Kolejne wizyty u logopedy - wywoływanie dźwięku R

Mój Bartek świetnie mówi już RRR. Zajęło mu/nam to 6 m-cy przy codziennym ćwiczeniu zgodnie z zaleceniami logopedki.
Na kolejnej (po opisanej tutaj wcześniej wizycie) były próby wywołania literki RRR. Ale trochę trwało zanim udało się usłyszeć prawdziwe, wyraźne R.
W domu robiliśmy wszystkie "wstępne" ćwiczenia i mówienie DDDD z palcem. Próbowaliśmy też wywołać R przy mówieniu DDD i dotknięciu języka elektroniczną drgającą szczoteczką (zamiast palcem).
Gdy z ruszającym placem DDD zaczęło zmieniać się w RRR było wycofywania palca. Czyli po wywołaniu RRR palcem był on wyjmowany z buzi, a Bartek miał za zadanie, aby dalej, bez palca jak najdłużej było słychać RRR.
Spora czasu minęło zanim długo wymawiane RRRRRRRR (wywoływane na początku palcem), zaczęło być wymawiane bez palca.

ADA, czy Wy już to potraficie?

Gdy osiągnęliśmy etap wymawiania RRRR (samo R), rozpoczął się sympatyczny czas ćwiczenia wymawiania R w pojedynczych sylabach, później wyrazach i zdaniach. Na początku RRR było w wyrazach bardzo akcentowane, nienaturalnie długie.
Trochę czasu trwało też, aby RRR wymawiane podczas ćwiczenia, pojawiło się w spontanicznych wypowiedziach.

mała korekta

Pani Aniu: literki piszemy (najczęściej ręką), język bierze udział w artykułowaniu "głosek". Pozdrawiam

R JAK WYWOŁAĆ GŁOSKĘ

R ćwiczenia przygotowujące pozycję języka oraz jego sprawność podane są na stronie - najlepsze są te, które pionizują język oraz czynią go elastycznym, podatnym na wibracje - prychanie, parskanie itp. Samo wywołanie głoski to również kilka "sztuczek"; ja mam parę, ale trudno je opisać, powinien je przećwiczyć logopeda - z dzieckiem i osobą wspomagającą w domu.
1 podnieść język i oprzeć za górnymi zębami, USTA OTWARTE w takim układzie małym palcem szybko potrącać tuż pod czubkiem z równoczesnym wymawianiem Ż lubT dziąsłowe / nie opuszczając języka.
2. Otworzyć usta w kształt O język jak wyżej i lekko ucisnąć policzki palcami po obu bokach / ćwiczy samo dziecko, rodzic pokazuje/ nabrac powietrza i wydmuchiwać ciche T dziąsłowe z wyrzuceniem języka w przód - wypchnąć z ust .

Nie warto katować dziecka R

Jeśli wada dotyczy tylko głoski R (brzmi ono jak francuskie) zdecydowanie zalecam ostrożność i poważne przemyślenie tematu. Język polski nie jest pierwszym i najważniejszym językiem świata. Nauka 2 języków obcych to w obecnych czasach standard a umiejętność biegłego posługiwania się językiem obcym innym niż angielski coraz powszechniej stanowi atut przynoszący w życiu wymierne korzyści. Jednocześnie tak się składa, że jako drugi język obcy w szkołach najczęściej nauczany jest język niemiecki albo język francuski. Przy nauce tak pierwszego jak i drugiego z podanych języków brak poprawnego polskiego R jest raczej błogosławieństwem niż przeszkodą.
W dzieciństwie byłem świadkiem poddawania "logopedycznym torturom" mojej siostry właśnie z powodu francuskiego R. Siostra była wówczas w zerówce. Ja chodziłem do zerówki do innej szkoły i tam na szczęście logopedy nie było. Ordynowane ćwiczenia nie przynosiły efektu, co więcej w zajęciach obywających się co tydzień musiała uczestniczyć pod rygorem pozostawienia na drugi rok w zerówce. Podobno miało ją to motywować do systematycznej pracy nad swoim R, bo w nauce przewyższała większość rówieśników (bez problemów czytała na głos albo po cichu takie książki jak Karolcia czy Filonek bez ogonka, Ucho dynia 125, potrafiła streścić własnymi słowami przeczytany fragment, dodawała i odejmowała w zakresie 100).
Po blisko roku logopeda skapitulowała. Możliwe, że przyczyniły się do tego 2 fakty: wada wymowy występująca u siostry ma charakter rodzinny (tzn. dotyczy też mnie i jednego z rodziców), wobec niepowodzeń ćwiczeń siostra zaczęła zamiast R wymawiać H.
Po latach siostra wzięła moralny odwet za logopedyczne tortury. Ukończyła romanistykę, została nauczycielką języka francuskiego i lubi swoją pracę.

Ćwiczenia na wymowę literki R

Moja córeczka ma prawie 5 lat. Do logopedy trafiłyśmy, bo ona nie wymawia literki R - wiem, że jest jeszcze czas na jej wywołanie, ale córcia nie ma we mnie dobrego wzorca (wymawiam francuskie r).
Logopeżka nie zbagatelizowała naszego problemu, chociaż pocieszała, że R nie jest zdeformowane w J - do dobrze rokuje.
Na razie mamy ćwiczenia na pionizację języka (np. "malowanie sufitu") oraz ćwiczenia z zamianą w wymawianych wyrazach literki R na DD np. zamiast:
BRUM (odgłos samochodu) -> BDDUM i próba wypowiedzenia BDRUM
PRY (zatrzymywanie konika) -> PDDY -> PDR
MRU (mruczenie kotka) -> MDDU -> MDRU
FRY (odgłos odlatywania) -> FDDY -> FDRY
TRA (odgłos trąbki) -> TDDA -> TDRA
CHRUP (chrupanie) -> CHDDUP -> CHDRUP
DRYN (dzwonek) -> DDDYN -> DDRYN
CHRUM (odgłos świnki) -> CHDDUM -> CHDRUM
BRY (z zimna) -> BDDY -> BDRY
GRUCH (odgłos gołębia) -> GDDUCH -> GDRUCH
WRY (warczenie) -> WDDY -> WDRY
KRA (krakanie) -> KDDA -> KDRA
Chociaż wygląda to dziwnie, to moja córeczka chętnie powtarza takie przekształcone wyrazy. Najłatwiej nam się ćwiczy przy różnych grach planszowych, gdy np. po wyrzuceniu określonej liczby oczek na kostce ma powiedzieć odpowiedni wyraz z zamienionym R na DD lub DR.
Pani logopeżka tłumaczyła, że literka R jest trudna do wywołana, bo ćwiczenia na nią są monotonne. Wierzymy, że mimo to damy radę i -
oprócz cotygodniowych wizyt w gabinecie - staramy się ćwiczyć regularnie w domu :)